HARDOP LEREN

adobestock_89028685.jpeg

Wilt u iets betekenen voor kinderen?Help hen bij hun ontwikkeling door middel van interactief lezen.

Door Julie Saetre

Als kinderarts heeft dr. Perri Klass al heel lang aandacht voor de medische noden van kinderen.Toen ze hoorde hoe belangrijk het voor de hersenontwikkeling van kinderen is om hen hardop voor te lezen, was het dus niet meer dan logisch dat ze haar expertise inzette om kinderen te helpen bij het ontwikkelen van een gezond lichaam én een sterke geest.

Klass is de landelijke medisch directeur van Reach Out and Read, een non-profitorganisatie die bijna dertig jaar geleden werd opgericht door het Boston Medisch Centrum in de Amerikaanse staat Massachusetts.Reach Out and Read stelt boeken beschikbaar voor kinderen die bij de kinderarts op consult komen en leert hun ouders hoe ze daar zo veel mogelijk profijt van kunnen hebben.

“Eén belangrijk voordeel daarvan is, dat de kinderen, als ze naar de peuterschool of de eerste klassen van de basisschool gaan, al kennisgemaakt hebben met boeken, dat hun voorgelezen is, dat ze samen met volwassenen hebben gelezen.”

Want voorlezen is meer dan alleen een rustig moment tijdens een chaotische speeldag van een drukbezette ouder met zijn of haar kind.Het blijkt dat de vaardigheden die een kind nodig heeft om op school en in het leven succes te hebben, enorm verbeteren als men het kind vaak voorleest en daar al vroeg mee begint.

Mother is reading book for her son

“Hardop voorlezen vanaf de geboorte is een cruciale factor voor de ontwikkeling van de hersenen. Kinderen leren nieuwe informatie op te nemen; hun vaardigheden verbeteren en ze leren nieuwe woorden,” zegt Michael Hagen, hoogleraar onderwijskunde.

Kinderen die achterop raken, hebben vaak moeite om dat weer in te halen.Uit onderzoek van Child Trends blijkt dat de manier waarop een kind van drie zijn woordenschat gebruikt, voorspelt hoe de taal- en leesvaardigheid van dat kind op de leeftijd van negen en tien jaar zal zijn. De Children’s Literacy Foundation, een stichting in New Hampshire en Vermont ter bevordering van lezen en schrijven door kinderen, meldt dat een van de zes kinderen die aan het eind van groep drie het vereiste leesniveau niet hebben gehaald, de middelbare school niet afmaakt.

Deze kwestie speelt niet alleen in Noord-Amerika.Zo zijn er cijfers van Better Beginnings, een alfabetiseringsproject voor gezinnen, ontwikkeld door de Staatsbibliotheek van West-Australië, waaruit blijkt dat 44 procent van de Australische volwassenen niet goed genoeg kan lezen om alledaagse taken thuis en op het werk uit te voeren. En volgens de Australian Industry Group vindt 75 procent van de werkgevers dat hun bedrijf problemen ondervindt door het lage niveau van de taal- en rekenvaardigheid van de werknemers.

In 2014 adviseerde het Amerikaanse genootschap van kinderartsen ouders officieel om hun kind al vanaf de geboorte hardop voor te lezen.

“Het versterkt, verrijkt en verandert de taalomgeving waarin kinderen opgroeien,” legt Klass uit.“Het is een van de manieren waarop baby’s en jonge kinderen leren en begrijpen wat taal is, wat de kracht van taal is en hoe je taal moet gebruiken, doordat ze woorden, zinnen en zinsstructuren oppikken.”

Nicole McDermott is hoofd van de Pinecrest School in Annandale, in de Amerikaanse staat Virginia.Haar K-Kids-club was de eerste die meedeed aan het nieuwe project Read & Lead van Kiwanis, een samenwerkingsverband met Penguin Random House, waarbij alfabetisering gecombineerd wordt met vrijwilligerswerk.

“Lezen is goed voor een heleboel dingen,” zegt ze.“Voor de creativiteit, voor de verbeeldingskracht.Ook de woordenschat wordt erdoor vergroot en de kinderen komen in aanraking met goed geschreven teksten.En het begint al op heel jonge leeftijd, samen met je naasten.”

Maar als hardop voorlezen goed is – en dat is het – maakt het ook verschil hóé je voorleest. In 1988 introduceerde Grover Whitehurst, een vooraanstaand onderzoeker en beleidsmaker op het gebied van onderwijs in de VS en daarbuiten, het concept ‘dialogisch lezen’.Simpel gezegd: bij deze techniek is er geen sprake van een volwassene die voorleest en een kind dat passief luistert.De volwassene moedigt het kind aan om zich in het verhaal in te leven, waardoor er een interactieve ervaring ontstaat.

Mixed race woman and daughter reading

Whitehurst en een aantal medeonderzoekers testten dialogisch lezen met kinderen tussen 21 en 35 maanden. Ze ontdekten dat kinderen bij wie deze methode werd gebruikt, zes tot acht en een halve maand verder waren in hun leesontwikkeling dan kinderen in een controlegroep.

“Het is ongelofelijk goed voor kinderen om te participeren als ze leren lezen,” zegt Klass.“Aan de hand van de dialoog kan het kind ingewikkelde vragen stellen en beantwoorden, of zelfs helpen met het lezen van het verhaal.”

Whitehurst vatte de methode als volgt samen:

Vraag het kind iets te vertellen over het boek.(“Wat is dit?”terwijl je een plaatje van een brandweerauto aanwijst.)

Beoordeel het antwoord van het kind.(Als het kind zegt: “een auto”, antwoordt de volwassene: “Ja, dat klopt.”)

Breid het antwoord van het kind uit door het in andere bewoordingen te zeggen en informatie toe te voegen.(“Dat is een rode brandweerauto.”)

Herhaal dit, zodat je er zeker van bent dat het kind de aanvullende informatie begrijpt.(“‘Een brandweerauto’, kun je dat zeggen?”)

Whitehurst raadde ouders aan een nieuw boek de eerste keer op de traditionele manier voor te lezen en tijdens de leessessies daarna zijn methode te gebruiken.Het beste resultaat bereik je, zo schreef hij, als de voorlezer afwisselend dialogisch en op de traditionele manier voorleest, allerlei aanmoedigingen gebruikt en rekening houdt met de belangstelling van het kind.

Om kinderen bij een verhaal te betrekken, moet de voorlezer zelf ook enthousiast zijn, vinden deskundigen.

Emotional father and smiling son reading book while lying in blanket fort

“Schaam je niet, zet maar een gek stemmetje op,” adviseert Klass.“Gebruik een piepstemmetje voor de muis, zet een diepe stem op voor het monster.Het moet niet te serieus zijn.Maak het kind aan het lachen, laat het vertellen wat er nu gaat gebeuren of samen met jou rijmpjes opzeggen.Een kind van 18 maanden tot twee jaar dat regelmatig voorgelezen is, is zo ver in zijn ontwikkeling dat al uit zichzelf rijmpjes afmaakt.”

De leeservaring heeft nog meer effect als het kind boeken aangeboden krijgt die passen bij zijn leeftijd en zelf mag kiezen welke het wil lezen.Daardoor krijgt het kind het gevoel dat het vat heeft op het verhaal; het verhaal is aantrekkelijk voor hem en opent een heel nieuwe wereld, iets waar jonge lezertjes steeds meer behoefte aan hebben.

“31 procent van de kinderen tussen zes en zeventien jaar houdt van boeken waarin nieuwe plaatsen en werelden worden ontdekt waar ze nog nooit geweest zijn,” vertelt Michael Hagen. “En 22 procent houdt van boeken waarmee ze zich kunnen inleven in het leven van andere mensen en daarover fantaseren.Kinderen zijn altijd op zoek naar kansen om zich verder te ontwikkelen.”

Een gevarieerde selectie van boeken bezorgt kinderen ook het gevoel dat ze erbij horen, zegt hij.

“Het is belangrijk dat alle kinderen, ongeacht hun culturele achtergrond, interesses of postcode, zichzelf herkennen in boeken.”

Helaas hebben niet alle kinderen toegang tot verschillende soorten boeken.Volgens Scholastic vindt 46 procent van de leraren en schoolhoofden dat hun leerlingen thuis onvoldoende fictie- en/of non-fictieboeken tot hun beschikking hebben.Voor kinderen in arme buurten is dat zelfs 69 procent.En Reach Out and Read meldt dat arme gezinnen hun peuters en kleuters aanzienlijk minder voorlezen.

Dat vertaalt zich in mindere schoolprestaties, waarschuwt First Book, een organisatie in Washington die zich inspant voor gelijke kansen op goed onderwijs.Verder blijkt dat 79 procent van de leerlingen in groep zes uit gezinnen met een laag inkomen niet goed kan lezen.

“Een volwassene die om kinderen geeft, of het nu een ouder is, een verzorger of een Kiwanis-lid, kan veel goeds bereiken door te zorgen dat alle kinderen toegang tot boeken hebben,” zegt Hagen.“Bijvoorbeeld door middel van een groepsexcursie naar de openbare bibliotheek, een gratis pop-upbibliotheek bij de kapper of in de kerk, een geldinzameling om elk kind minstens één boek te kunnen geven voor de zomervakantie.Hoe vaker kinderen in aanraking komen met allerlei soorten interessante, authentieke teksten van hoge kwaliteit, des te beter.”

Het is verleidelijk om te denken dat technologie de sleutel is tot lezen: één apparaat, eindeloze leesmogelijkheden. Toch hebben tijdloze gedrukte plaatjesboeken één groot voordeel boven hun moderne concurrenten.

boy reading book

“Voor kleine kinderen is het mooie van een traditioneel kartonnen boek,” zegt Klass, “dat je een ouder moet activeren om het te laten spreken. Er is interactie met betrekking tot verhalen en taal en informatie; in het ideale geval is er sprake van een wisselwerking en een ouder die laat zien hoe het kind de interessante wijde wereld kan ontdekken.”

Die op samenwerking gebaseerde relatie moet niet stoppen als het kind eenmaal zelf kan lezen, al gebeurt dat maar al te vaak.Scholastic meldt dat er na het vijfde levensjaar minder aan kinderen wordt voorgelezen, en na het achtste jaar neemt het voorlezen opnieuw af.Aan 59 procent van de kinderen tussen nul en vijf jaar worden thuis boeken voorgelezen; dat neemt af tot 38 procent bij kinderen tussen zes en acht jaar.Slechts 17 procent van de kinderen tussen negen en elf jaar wordt door de ouders voorgelezen.

“Als kinderen zelf leren lezen, moet de ‘straf’ niet zijn dat volwassenen hen dan niet meer voorlezen,” waarschuwt Klass. “Het gaat om de nabijheid van een vertrouwde volwassene, die je een beetje verder meeneemt in het verhaal dan je in je eentje zou komen.”

Ouders en verzorgers die met kinderen blijven lezen, brengen hen vaak ook een levenslange liefde voor boeken bij.Als kinderen ouder worden, hebben ze een heleboel mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding om uit te kiezen.Computer, smartphone, sport, clubs, cursussen en sociale activiteiten wedijveren om hun aandacht.Volwassenen moeten ervoor zorgen dat lezen een geliefde bezigheid blijft.

“Ouders zijn de belangrijkste personen die kinderen kunnen stimuleren om boeken te lezen voor hun plezier,” zegt Hagen.

Volwassenen moeten het goede voorbeeld geven door boeken te lezen, zowel voor hun plezier als om informatie op te doen.Klass adviseert schermvrije periodes in te voeren, wanneer iedereen in het gezin of de groep zijn telefoon weglegt en computer en tv uitzet om te gaan lezen, individueel of samen.Als kinderen hulp nodig hebben bij het uitzoeken van boeken, vraag dan een deskundige.Volgens Hagen krijgt 51 procent van de kinderen de beste suggesties voor boeken van leraren en bibliothecarissen.

“De allerbeste manier om ervoor te zorgen dat kinderen blijven lezen,” benadrukt Klass, “is door een onderwerp te zoeken – of henzelf te laten zoeken – waarover ze zó graag meer willen weten, dat ze daarvoor de hele nacht met een zaklamp onder de dekens blijven doorlezen.”


 

Submit a comment

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s