CULINAIR TOEVLUCHTSOORD

Zwitserse Kiwanis-leden ondersteunen een keuken die gerund wordt door vluchtelingen. Deze keuken levert meer dan alleen een warme maaltijd en werkervaring. Het biedt hoop en een gemeenschap. 

Door Julie Saetre • Foto’s door Clara Tuma Fotografie 

De pittoreske Zwitserse stad Bazel, gelegen aan de rivier de Rijn, lijkt wel speciaal gebouwd te zijn voor ansichtkaarten en reisblogs. De stad staat bekend als de culturele hoofdstad van Zwitserland. Zo zijn er meer dan 40 musea en ook een breed scala aan toneelzalen en gerenommeerde historische en moderne architectuur.  

Een bekend voorbeeld van deze architectuur is het Basel SBB-spoorwegstation, dat in 1854 gebouwd werd en in het begin van de twintigste eeuw werd gerenoveerd. Het station is gelegen in het centrum van Bazel en stond bekend als een belangrijke reislocatie, maar sinds deze eeuw herbergt het gebouw ook veel winkels, eetgelegenheden en dienstverleningen, zoals verzekeringen, wisselkantoren en reisbureaus.  

Verstopt achter de bruisende menigte van het station in een wonderlijke structuur van twee verdiepingen, gelegen in een zone met eetgelegenheden, vindt men het Restaurant du Coeur.  In de kleine keuken wordt door verschillende chefs een veelheid aan gerechten uit de internationale keuken bereid, waaronder specialiteiten uit Turkije, Tunesië, Italië, Griekenland, Spanje en het Midden-Oosten. De chefs werken consistent, efficiënt en gemoedelijk samen.     

Maar achter deze culinaire bekwaamheid, gemoedelijkheid en lachende mensen schuilt een minder rooskleurige realiteit van verwarring, worsteling en onzekerheid. De chefs van Restaurant du Coeur zijn vluchtelingen die politieke onrust, armoede en oorlog ontvlucht zijn.  Met de hulp van Kiwanis-club Basel-St. Alban leren zij vaardigheden die in deze culturele stad hoog in het vaandel staan – in de hoop dat ze hun verleden op een dag achter zich kunnen laten en zich in Zwitserland kunnen vestigen.  

Claudia Adrario de Roche

Kiwanis-lid Claudia Adrario de Roche is een belangrijke voorvechter van deze zaak. Bazel is de perfecte stad voor Adrario de Roche. Ze werd geboren in Oostenrijk en studeerde zang en archeologie. Later zou ze in grote Europese steden, zoals Brussel, Keulen, Londen en Parijs op het podium staan. Maar ze is zich ervan bewust dat er in deze steden mensen zijn die in de schaduw leven. Vanuit haar passie voor dienstverlening schiet ze deze mensen te hulp. 

In 2005 trok het Basel SBB-station niet alleen lokaal winkelpubliek en toeristen aan, maar ook dak- en thuislozen, die hier schuilden voor regen, sneeuw en de kou, waarmee Zwitserse winters gepaard gaan.  

“Dit zorgde meteen voor conflict tussen reizigers, beveiliging en dak- en thuislozen,” herinnert Adrario de Roche zich.  

Sommige mensen wilden dat de dak- en thuislozen elders onderdak zouden zoeken, maar Adrario de Roche wilde op dit moment een verschil maken.  

“Je kunt mensen niet zomaar wegsturen zonder ze wegwijs te maken,” zegt ze. “Dat is een simpele waarheid. We konden het conflict alleen sussen door de dak- en thuislozen een oplossing te bieden, beter gezegd: een plaats te vinden waar ze welkom zijn.” 

In 2006 richtte Adrario de Roche met twee andere vrouwen Soup and Chill op, dat slechts een paar honderd meter bij het station vandaan gevestigd is.   

“We huurden een armetierige ruimte – we hadden geen geld voor een betere – en openden onze deuren. De naam „Soup and Chill” zegt het al:  Mensen krijgen te eten en kunnen het leven en de onzekerheid van een bestaan op straat een paar uur vergeten.” 

Soup and Chill was van maart tot november elke avond vier uur lang open en serveerde koffie, thee, sap en soep aan de bezoekers. In ruil hielpen de gasten met het bereiden van de soep en dranken en met het bedienen en schoonmaken. Hierbij namen ze Adrario de Roches drie regels in acht. 

“Geen seksisme, geen racisme en geen geweld. Iedereen die zich hieraan houdt en respectvol omgaat met gasten en personeel is welkom.” 

Het duurde niet lang totdat ze de hulp inriep van andere Kiwanis-leden, geleid door André Eschler, de oprichter van Kiwanis-club Basel-St. Alban. 

“Ik wilde dat onze club in Bazel bekend zou staan voor het aanpakken van sociale misstanden,” zegt hij. “Onze club heeft zich dan ook gewijd aan het Soup and Chill-project.”    

Elke winterdag ontvangt Soup and Chill 100 gasten in een betere locatie. In 2012 doneerden de vrienden van Kiwanis club Basel-St. Alban meubels en keukenspullen voor de nieuwe ruimte.

Maar daar hield het niet op voor Adrario de Roche. Aangezien de keuken en de eetgelegenheden pas om drie uur ’s middags open gaan – en in de zomermaanden überhaupt niet – besloot ze een andere hulpbehoevende groep te hulp te schieten: vluchtelingen. 

Alleen al in 2019 vroegen 14.269 vluchtelingen asiel aan in Zwitserland. Ze komen uit Eritrea, Afghanistan, Turkije, Syrië en andere landen in crisis. Maar zodra ze aankomen in Zwitserland, bevinden ze zich tussen wal en schip, verstrikt in administratieve rompslomp en arbeidsbeperkingen. 

“De asielwetten in Zwitserland, en dus de kansen voor jongeren om werk te vinden, zijn erg streng en moeilijk te begrijpen,” aldus Adrario de Roche. “Asielzoekers wachten op een eerste besluit, daarna een tweede, en dat kan jaren duren. En ze kunnen geen normale baan krijgen tijdens deze wachtperiode. Hoe langer ze niet werken, hoe moeilijker het wordt om ze opnieuw in een werkproces te integreren.” 

Ze is wederom op zoek gegaan naar een oplossing. In 2016 was ze de mede-oprichter van Restaurant du Coeur. In november 2017 werd dit ‘culinaire sociale programma’ erkend door de kantons van Basel Stadt en Baselland als een werkgelegenheidsproject voor asielzoekers.  Vluchtelingen mogen in het restaurant werken en worden geleid door een vast team, dat betaald wordt door de particuliere groep “Freunde von Soup & Chill”. Van de kantons ontvangen de vluchtelingen een klein salaris.  

“De vluchtelingen die naar Zwitserland/Europa komen, nemen hun recepten, kooktalenten en serveervaardigheden met zich mee,” zegt Adrario de Roche. “Veel vluchtelingen hebben een lange reis gemaakt om oorlog of ondemocratische systemen te ontvluchten en een beter leven te vinden.” 

Selam vluchtte met haar man vanuit Eritrea, maar werd van hem gescheiden in de Libische woestijn. Nadat ze de overtocht maakte naar Lampedusa, een eiland aan de zuidkust van Italië, werd ze verkracht, raakte zwanger en verloor de baby tijdens haar reis door het Italiaanse vasteland. Nadat ze twee jaar in een café in Venetië gewerkt had, ontdekte ze dat haar man veilig in Bazel was aangekomen. Ze sloot zich bij hem aan en ging twee weken later in het Restaurant du Coeur werken. 

Bircan, een vrouw uit Turkije, reisde met haar dochter naar Zwitserland, nadat ze deels verlamd raakte bij een bomaanslag in Syrië. Ze staat bekend als één van de beste chefs in Restaurant du Coeur en haar loon stelt haar in staat om voor haar dochter en zichzelf in hun onderhoud te voorzien.  

Van maandag tot en met vrijdag worden in Restaurant du Coeur als lunch soep, salade, een hoofdgerecht en een dessert geserveerd, allemaal bereid door de vluchtelingen. De ingrediënten zijn afkomstig van een voedseluitwisselingsprogramma dat overtollig voedsel uitdeelt dat anders verloren zou gaan. Er zijn geen prijzen aan de telkens veranderende gerechten verbonden; gasten mogen zelf bepalen hoeveel ze aan het eind van de maaltijd doneren. 

Naast kookvaardigheden leren de vluchtelingen ook Duits en enkele essentiële vaardigheden zoals voedselhygiëne, punctualiteit, serveerstandaarden en de dynamiek van de werkvloer.  

“Werk neemt een centrale rol in bij elke nieuwe start,” zegt Adrario de Roche. “Werk zorgt voor structuur, sociaal contact en stelt mensen in staat om hun talenten verder te ontwikkelen. Het zorgt voor acceptatie en succes.” 

Haar theorie blijkt waar te zijn. Plaatselijke gasten, die aangetrokken worden door de lekkere gerechten en de warmte van de mensen die ze serveren, zorgen ervoor dat Restaurant du Coeur een populaire eetgelegenheid is voor lunch en zakelijk overleg. Bedrijven huren de ruimte af voor vergaderingen of halen maaltijden af. Families vieren hun speciale gelegenheden in Restaurant du Coeur.  

Het project krijgt echter geen overheidssubsidie en de donaties dekken niet alle kosten.  Daarom probeert Adrario de Roche op andere manieren het langetermijnsucces van het project te garanderen.   

“We proberen een sponsoringssysteem op te zetten,” zegt ze, “zodat we in staat zijn mensen financiële vrijheid te bieden, zonder de financiën van het restaurant in gevaar te brengen.  Kiwanis-club Basel-St. Alban heeft al toegezegd te zullen helpen. En iedereen kan dit project steunen.” 

Dat is de oplossing, voegt ze eraan toe. Niet alleen voor de toekomst van het restaurant en de vluchtingen, maar voor een toekomst waarin bruggen worden gebouwd en waarin wordt gestreefd naar saamhorigheid, in een wereld die nog veel te vaak verdeeld is. 

“We zijn blij met het succes, maar de filosofie erachter is nog veel belangrijker. Iedereen houdt van een combinatie van eten uit verschillende landen. Er zijn geen restricties, geen grenzen. Een Spaanse tortilla is lekker met Griekse tzatziki. Arabisch brood smaakt goed met olijventapenade.”  

“Als het kan op een bord, moet het in de realiteit ook mogelijk zijn verschillende culturen te accepteren. Waarom is het zo moeilijk om diversiteit te waarderen?” 


Submit a comment

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s